Sự phát triển nhanh của xe điện đang mang đến cho người dùng thêm một lựa chọn bên cạnh xe động cơ đốt trong truyền thống. Một trong những lợi thế dễ nhận thấy nhất của xe điện là chi phí năng lượng thấp. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ sở hữu một chiếc xe trong thời gian dài, chi phí “đổ xăng hay sạc điện” mới chỉ là một phần của bài toán.
Để có cái nhìn đầy đủ hơn, người mua xe nên xem xét đồng thời chi phí vận hành, bảo dưỡng, khấu hao – mất giá và tổng chi phí sở hữu trong khoảng 5 năm.
Chi phí vận hành: Xe điện có lợi thế rõ rệt
Xét riêng chi phí năng lượng cho mỗi kilomet di chuyển, xe điện đang có ưu thế đáng kể.
Theo số liệu tham khảo trong bảng so sánh, một mẫu xe xăng có mức tiêu thụ khoảng 7–9 lít/100 km, tương ứng chi phí nhiên liệu ước tính khoảng 170.000–250.000 đồng/100 km, hay khoảng 1.700–2.500 đồng/km.
Trong khi đó, xe điện với mức tiêu thụ khoảng 15–20 kWh/100 km có chi phí năng lượng ước tính khoảng 50.000–80.000 đồng/100 km, tương đương 500–800 đồng/km.
Như vậy, nếu chỉ xét tiền năng lượng sử dụng hằng ngày, theo giả định của bảng, xe điện có thể tiết kiệm khoảng 60% so với xe xăng. Khoảng cách này càng đáng chú ý với những người có tần suất sử dụng xe cao và quãng đường di chuyển hằng năm lớn.
Tuy nhiên, xe xăng lại có một lợi thế khác về sự thuận tiện. Việc tiếp nhiên liệu thường chỉ mất khoảng 3–5 phút và hệ thống trạm xăng đã có độ phủ rộng. Người sử dụng vì thế ít phải tính toán trước về thời gian và địa điểm bổ sung năng lượng, đặc biệt khi thường xuyên di chuyển đường dài.
Với xe điện, trải nghiệm sử dụng phụ thuộc nhiều hơn vào điều kiện sạc thực tế: người dùng có chỗ sạc thuận tiện tại nhà hoặc nơi làm việc sẽ có bài toán hoàn toàn khác với người chủ yếu phụ thuộc vào trạm sạc công cộng.
Ngoài ra, khi đánh giá chi phí dài hạn của xe điện, pin cũng là một yếu tố cần quan tâm. Theo bảng tham khảo, chi phí pin có thể ở mức khoảng 100–200 triệu đồng, tùy loại xe, dung lượng pin và chính sách của từng hãng.
Chi phí bảo dưỡng: Xe điện có lợi thế nhờ cấu tạo đơn giản hơn
Một trong những ưu điểm đáng chú ý của xe điện là hệ truyền động có ít bộ phận chuyển động và ít hạng mục bảo dưỡng định kỳ liên quan đến động cơ hơn xe xăng.
Đối với xe sử dụng động cơ đốt trong, chủ xe cần thực hiện nhiều hạng mục bảo dưỡng định kỳ như dầu động cơ, các loại lọc, bugi và một số bộ phận khác tùy theo số kilomet cũng như khuyến cáo của nhà sản xuất. Chi phí còn bao gồm phụ tùng và nhân công.
Theo số liệu tham khảo trong bảng, chi phí bảo dưỡng xe xăng trong 5 năm vào khoảng 20–25 triệu đồng.
Trong khi đó, con số tham khảo đối với xe điện là khoảng 8–12 triệu đồng/5 năm, thấp hơn đáng kể do số lượng hạng mục bảo dưỡng định kỳ ít hơn.
Tuy nhiên, “ít bảo dưỡng” không đồng nghĩa với “không cần bảo dưỡng”. Xe điện vẫn có hệ thống phanh, lốp, hệ thống treo, điều hòa, chất lỏng kỹ thuật và nhiều bộ phận khác cần được kiểm tra hoặc thay thế theo định kỳ.
Đặc biệt, tình trạng hao mòn lốp cần được xem xét trên từng mẫu xe và điều kiện sử dụng. Xe điện thường có trọng lượng lớn do bộ pin và mô-men xoắn tức thời cao; những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến tốc độ mòn lốp tùy cách lái và thiết kế xe.
Khấu hao và mất giá: Không thể chỉ nhìn vào chi phí năng lượng
Đây là yếu tố dễ bị bỏ qua khi so sánh xe xăng và xe điện.
Một chiếc xe có thể tiết kiệm vài chục triệu đồng tiền nhiên liệu hoặc điện trong nhiều năm, nhưng nếu chênh lệch giá trị bán lại lớn thì kết quả về tổng chi phí sở hữu có thể thay đổi đáng kể.
Theo bảng tham khảo, xe xăng có ưu điểm là thị trường xe đã qua sử dụng tương đối lớn, việc xác định giá trị xe cũ cũng quen thuộc hơn với người mua. Giá trị sau 5 năm trong bảng được ước tính còn khoảng 50–65% giá trị xe, mặc dù tỷ lệ thực tế phụ thuộc rất lớn vào thương hiệu, mẫu xe, tình trạng xe, số kilomet đã đi và cung cầu thị trường.
Đối với xe điện, bài toán giá trị bán lại phức tạp hơn do có thêm một biến số quan trọng: tình trạng bộ pin.
Dung lượng pin suy giảm theo thời gian và quá trình sử dụng. Đồng thời, công nghệ pin và xe điện đang phát triển nhanh, khiến các thế hệ xe mới có thể được cải thiện về phạm vi hoạt động, tốc độ sạc và công nghệ. Điều này có khả năng tác động đến sức hấp dẫn và giá bán lại của một số mẫu xe điện đời cũ.
Vì vậy, khi mua xe điện đã qua sử dụng, người mua có thể quan tâm nhiều hơn tới State of Health (SoH) – tình trạng/sức khỏe của pin, lịch sử sử dụng và chính sách bảo hành pin.
Nói cách khác, với xe điện, không nên chỉ hỏi “chiếc xe đã chạy bao nhiêu kilomet?” mà còn phải quan tâm “bộ pin hiện còn ở tình trạng như thế nào?”
Tổng chi phí sở hữu trong 5 năm: Xe điện chưa chắc luôn rẻ hơn
Nếu chỉ tính tiền điện so với tiền xăng, xe điện có lợi thế khá rõ. Nhưng Total Cost of Ownership (TCO) – tổng chi phí sở hữu cần được nhìn rộng hơn.
TCO có thể bao gồm giá mua xe, chi phí nhiên liệu/năng lượng, bảo dưỡng, sửa chữa, bảo hiểm, các chi phí liên quan đến sạc và đặc biệt là phần giá trị xe bị mất đi khi bán lại.
Theo cách tính tham khảo trong bảng, tổng chi phí gồm nhiên liệu/năng lượng, bảo dưỡng và khấu hao trong 5 năm được ước tính:
| Hạng mục | Xe xăng | Xe điện |
| Chi phí năng lượng | Khoảng 1.700–2.500 đồng/km | Khoảng 500–800 đồng/km |
| Mức tiêu thụ tham khảo | 7–9 lít/100 km | 15–20 kWh/100 km |
| Bảo dưỡng 5 năm | Khoảng 20–25 triệu đồng | Khoảng 8–12 triệu đồng |
| Tiếp nhiên liệu/nạp năng lượng | Khoảng 3–5 phút đổ xăng | Phụ thuộc hình thức và công suất sạc |
| Khấu hao | Tương đối dễ dự đoán hơn | Phụ thuộc nhiều vào mẫu xe và tình trạng pin |
| Tổng chi phí 5 năm theo bảng | Khoảng 180–230 triệu đồng | Khoảng 150–200 triệu đồng |
Như vậy, theo các giả định của bảng, xe điện vẫn có lợi thế về tổng chi phí 5 năm, chủ yếu nhờ chi phí năng lượng và bảo dưỡng thấp hơn.
Tuy nhiên, mức chênh lệch thực tế sẽ thay đổi đáng kể tùy từng mẫu xe. Giá mua ban đầu, quãng đường di chuyển mỗi năm, giá xăng, giá điện/sạc, chính sách bảo hành pin và đặc biệt là giá trị bán lại sau 5 năm đều có thể làm thay đổi kết quả.
Xe điện tiết kiệm hơn khi đi nhiều, xe xăng thuận tiện và dễ dự tính hơn
Nếu người dùng chủ yếu quan tâm đến chi phí vận hành hằng ngày, xe điện có lợi thế đáng kể. Chi phí điện cho mỗi kilomet thấp, số lượng hạng mục bảo dưỡng hệ truyền động ít và đặc biệt phù hợp với người thường xuyên di chuyển trong đô thị, có điều kiện sạc thuận tiện.
Ngược lại, xe xăng vẫn có ưu thế về khả năng tiếp nhiên liệu nhanh, hạ tầng rộng và tính linh hoạt khi đi xa. Thị trường xe xăng đã qua sử dụng cũng đã hình thành lâu năm, giúp người sở hữu có nhiều dữ liệu tham khảo hơn khi dự tính giá trị bán lại.
Do đó, sẽ không hoàn toàn chính xác nếu kết luận rằng xe điện luôn tiết kiệm hơn hoặc xe xăng luôn có chi phí sở hữu tốt hơn.
Điều quan trọng là nhu cầu sử dụng thực tế.
Người chạy nhiều kilomet mỗi năm, chủ yếu đi trong thành phố và có điểm sạc thuận tiện có thể tận dụng rất tốt lợi thế kinh tế của xe điện. Ngược lại, người thường xuyên đi đường dài, lịch trình không cố định hoặc ưu tiên khả năng bổ sung nhiên liệu nhanh có thể thấy xe xăng phù hợp hơn.
Vậy nên chọn xe xăng hay xe điện?
Không có một đáp án phù hợp với tất cả người dùng. Cả xe xăng và xe điện đều có những ưu và nhược điểm riêng.
Xe điện đáng cân nhắc nếu ưu tiên chi phí năng lượng thấp, ít hạng mục bảo dưỡng hệ truyền động, thường xuyên di chuyển trong đô thị và có điều kiện sạc thuận tiện.
Xe xăng vẫn là lựa chọn hợp lý nếu ưu tiên tính linh hoạt, thường xuyên đi xa, muốn tiếp nhiên liệu nhanh và muốn việc sử dụng xe ít phụ thuộc vào điều kiện hạ tầng sạc.
Nếu xét trong khoảng thời gian 5 năm theo các giả định của bảng, xe điện có thể mang lại chi phí vận hành và tổng chi phí thấp hơn. Trong khi đó, lợi thế nổi bật của xe xăng nằm ở sự thuận tiện, hạ tầng tiếp nhiên liệu và tính dễ dự tính hơn trong quá trình sử dụng lâu dài.
Vì vậy, thay vì hỏi “xe xăng hay xe điện tốt hơn?”, câu hỏi hữu ích hơn đối với người mua xe là:
“Với quãng đường tôi đi mỗi ngày, điều kiện sạc, nhu cầu đi xa và thời gian dự kiến sở hữu xe, lựa chọn nào đem lại tổng chi phí và sự thuận tiện tốt hơn?”
Lưu ý: Các con số trên là mức tham khảo theo dữ liệu trong bảng và không đại diện cho tất cả các mẫu xe xăng hoặc xe điện trên thị trường. Chi phí thực tế phụ thuộc vào mẫu xe, giá năng lượng, quãng đường sử dụng, điều kiện vận hành, chính sách bảo hành và giá trị bán lại tại từng thời điểm.
FAQ – Câu hỏi thường gặp
1. Nên mua xe xăng hay xe điện?
Việc lựa chọn phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng. Xe điện phù hợp với người thường xuyên di chuyển trong đô thị, có điều kiện sạc thuận tiện và muốn tiết kiệm chi phí năng lượng. Trong khi đó, xe xăng phù hợp với người thường xuyên đi xa, cần tiếp nhiên liệu nhanh và muốn ít phụ thuộc vào hạ tầng sạc.
2. Xe điện có thực sự tiết kiệm hơn xe xăng không?
Nếu xét chi phí năng lượng trên mỗi kilomet, xe điện thường có lợi thế. Theo số liệu tham khảo trong bài, xe điện tiêu tốn khoảng 500–800 đồng/km, trong khi xe xăng khoảng 1.700–2.500 đồng/km. Tuy nhiên, để đánh giá đầy đủ cần tính cả giá mua xe, bảo dưỡng, khấu hao, tình trạng pin và giá trị bán lại.
3. Chi phí bảo dưỡng xe điện có thấp hơn xe xăng không?
Thông thường, xe điện có ít hạng mục bảo dưỡng liên quan đến hệ truyền động hơn do không sử dụng động cơ đốt trong và không cần thay dầu động cơ, bugi như xe xăng. Tuy nhiên, xe điện vẫn cần bảo dưỡng lốp, phanh, hệ thống treo, điều hòa và các bộ phận khác theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
4. Đi đường dài nên mua xe xăng hay xe điện?
Nếu thường xuyên đi đường dài, xe xăng hiện vẫn có lợi thế về sự thuận tiện nhờ mạng lưới trạm nhiên liệu rộng và thời gian đổ xăng chỉ khoảng vài phút. Xe điện vẫn có thể đáp ứng nhu cầu đi xa, nhưng người dùng cần quan tâm đến phạm vi hoạt động của xe, vị trí trạm sạc và thời gian sạc trên hành trình.
5. Mua xe để sử dụng lâu dài thì xe xăng hay xe điện tốt hơn?
Không thể kết luận một loại xe luôn tốt hơn. Xe điện có lợi thế về chi phí năng lượng và số lượng hạng mục bảo dưỡng, trong khi xe xăng có ưu thế về hạ tầng, khả năng tiếp nhiên liệu nhanh và thị trường xe cũ đã phát triển lâu năm. Nếu dự định sử dụng xe từ 5 năm trở lên, nên so sánh tổng chi phí sở hữu (TCO) thay vì chỉ nhìn vào tiền xăng hoặc tiền điện.
