Trong nhiều năm, thị trường ô tô Việt Nam thường được nhìn nhận qua một sự phân chia khá rõ ràng. Xe Nhật Bản được đánh giá cao nhờ độ bền, tiết kiệm nhiên liệu và chi phí sử dụng hợp lý. Xe Hàn Quốc hấp dẫn bởi thiết kế hiện đại cùng danh sách trang bị phong phú. Còn xe châu Âu thường gắn với hình ảnh cao cấp, khả năng vận hành mạnh mẽ và mức giá dành cho một nhóm khách hàng riêng.
Nhưng vài năm trở lại đây, cách người Việt lựa chọn ô tô đang dần thay đổi.
Ngày càng nhiều khách hàng bắt đầu quan tâm đến những thương hiệu xe châu Âu như Volvo, Volkswagen, Mercedes-Benz, BMW hay Skoda. Điều đáng chú ý là sự quan tâm này không chỉ đến từ những khách hàng tìm kiếm xe sang. Ngay cả những người mua xe lần đầu, các gia đình trẻ hay nhóm khách hàng trong độ tuổi 30–40 cũng bắt đầu đặt câu hỏi nhiều hơn về khung gầm, khả năng vận hành và đặc biệt là tiêu chuẩn an toàn.
Thay vì chỉ hỏi chiếc xe có màn hình bao nhiêu inch, có bao nhiêu loa hay có cửa sổ trời hay không, nhiều khách hàng ngày nay bắt đầu quan tâm:
- Xe được phát triển trên nền tảng khung gầm nào?
- Khi chạy tốc độ cao xe có ổn định không?
- Khả năng bảo vệ hành khách trong va chạm như thế nào?
- Xe có bao nhiêu túi khí?
- Có hệ thống hỗ trợ phanh và kiểm soát ổn định không?
- Tiêu chuẩn an toàn của chiếc xe có được kiểm chứng độc lập không?
- Nếu xảy ra tình huống bất ngờ, chiếc xe sẽ giúp người lái xử lý ra sao?
Đây có lẽ là một trong những lý do quan trọng nhất khiến xe châu Âu ngày càng nhận được sự quan tâm tại Việt Nam.
Bởi với một bộ phận khách hàng mới, đặc biệt là khách hàng trẻ, ô tô không còn đơn thuần là phương tiện để đi từ điểm A đến điểm B. Đó là chiếc xe chở gia đình, chở con nhỏ, đồng hành trong những chuyến đi xa và trở thành một phần của cuộc sống hàng ngày.
Và khi giá trị của chiếc xe được nhìn xa hơn danh sách trang bị, an toàn bắt đầu trở thành một yếu tố tạo nên niềm tin.
Trong quá trình tư vấn cho khách hàng khi tìm hiểu xe tại Skoda Thăng Long, tôi nhận ra rằng ngày càng nhiều khách hàng đặt tiêu chí an toàn là ưu tiên số 1 khi lựa chọn xe. Đặc biệt là với các gia đình trẻ hoặc gia đình có con nhỏ, thứ tự ưu tiên khi chọn xe sẽ là: an toàn – vận hành và option.
Khung gầm MQB của tập đoàn Volkswagen
Ba yếu tố tạo nên sức hút của xe châu Âu: Khung gầm, cảm giác lái và an toàn
Nếu phải tìm ra ba đặc điểm khiến nhiều người yêu thích xe châu Âu, đó có lẽ là: Khung gầm chắc chắn – cảm giác lái khác biệt – tiêu chuẩn an toàn cao. Tập đoàn Volkswagen còn xây dựng hẳn 1 hệ khung gầm MQB để trở thành tiêu chuẩn đối với phát triển các mẫu xe mới của tập đoàn.
Ba yếu tố này trên thực tế không hoàn toàn tách rời nhau.
Một chiếc xe có nền tảng khung gầm tốt sẽ tạo ra độ ổn định tốt hơn khi vận hành. Độ cứng thân xe, cách thiết kế hệ thống treo, vị trí đặt động cơ, trọng tâm, khả năng kiểm soát chuyển động của bánh xe… đều ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác sau vô-lăng.
Nhưng quan trọng hơn, nền tảng khung gầm cũng là một phần rất quan trọng trong bài toán an toàn. Một chiếc xe an toàn không đơn giản là một chiếc xe có nhiều túi khí.
Một chiếc xe có thể được trang bị 6, 7 hoặc thậm chí nhiều túi khí, nhưng nếu cấu trúc thân xe không được tính toán tốt, khả năng hấp thụ và phân tán lực va chạm không hiệu quả, thì túi khí cũng không thể giải quyết toàn bộ vấn đề.
Chính vì vậy, triết lý phát triển xe của nhiều hãng châu Âu thường bắt đầu từ nền tảng.
Trước khi nói về những gì hành khách có thể nhìn thấy, họ đầu tư vào những gì khách hàng không dễ dàng nhìn thấy.
- Đó là cấu trúc thân xe.
- Là các vùng hấp thụ xung lực.
- Là khoang hành khách được gia cường.
- Là cách lực va chạm được dẫn truyền và phân tán.
- Là sự phối hợp giữa dây đai an toàn, ghế ngồi, tựa đầu, túi khí và hệ thống điện tử.
Đó cũng là lý do tại sao khi bước từ một chiếc xe được tối ưu chủ yếu cho việc di chuyển hàng ngày sang một chiếc xe có nền tảng châu Âu được phát triển bài bản, nhiều khách hàng thường cảm nhận được sự khác biệt ngay từ những km đầu tiên.
1. Khung gầm chắc chắn: Cảm giác an tâm bắt đầu từ những thứ không nhìn thấy
Một trong những điều khiến nhiều khách hàng ấn tượng với xe châu Âu là cảm giác chắc chắn.
Đây là cảm nhận khá phổ biến khi đóng cửa xe, đi qua đoạn đường xấu, chạy trên cao tốc hoặc thực hiện những thao tác chuyển hướng liên tục.
Tất nhiên, cảm giác “chắc” không nên chỉ được đánh giá bằng tiếng đóng cửa. Điều quan trọng hơn nằm ở cấu trúc kỹ thuật phía sau ví dụ như khả năng chống vặn xoắn thân xe.
Khung gầm Slavia tại nhà máy Skoda Quảng Ninh
Trong thiết kế ô tô hiện đại, thân xe không chỉ là lớp vỏ bao quanh hành khách. Đây là một bộ phận chịu lực cực kỳ quan trọng.
Các kỹ sư phải giải quyết hai yêu cầu tưởng chừng mâu thuẫn.
Thứ nhất, phần đầu và phía sau xe cần có những khu vực có khả năng biến dạng có kiểm soát để hấp thụ năng lượng khi xảy ra va chạm.
Thứ hai, khu vực khoang hành khách lại cần duy trì được không gian sống còn, hạn chế tối đa sự xâm nhập của các bộ phận bên ngoài vào vị trí người ngồi.
Đó là lý do các nhà sản xuất hiện đại sử dụng nhiều loại thép và vật liệu khác nhau trong cùng một cấu trúc thân xe. Không phải vị trí nào cũng cần cứng như nhau.
- Một số khu vực được thiết kế để hấp thụ năng lượng.
- Một số vị trí sử dụng vật liệu cường độ cao nhằm bảo vệ khoang hành khách.
- Một số cấu trúc được tối ưu để kiểm soát hướng truyền của lực.
Toàn bộ quá trình này cần được tính toán ngay từ khi phát triển nền tảng xe.
Và đây là điểm rất đáng chú ý khi nói về những thương hiệu như Volvo, Volkswagen, Mercedes-Benz, BMW hay Skoda.
Dù mỗi thương hiệu có định vị và phân khúc khác nhau, việc phát triển sản phẩm dựa trên các tiêu chuẩn kỹ thuật, thử nghiệm va chạm và yêu cầu an toàn cao đã trở thành một phần quan trọng trong triết lý phát triển xe tại châu Âu.
Khách hàng có thể không nhìn thấy toàn bộ hệ thống này khi ngồi trong showroom. Họ không thể chỉ cần mở cửa xe là biết chính xác tỷ lệ thép cường độ cao được sử dụng ra sao. Họ cũng không thể cảm nhận ngay cách lực va chạm sẽ được phân tán như thế nào.
Nhưng chính những yếu tố “vô hình” này lại có thể tạo ra giá trị lớn nhất vào thời điểm quan trọng nhất.
Khung gầm MQB với thép gia cường chịu lực cao màu đỏ trên Kushaq
2. Cảm giác lái khác biệt: An toàn không chỉ là khi va chạm xảy ra
Một điểm rất thú vị là khi nói về an toàn, nhiều người thường nghĩ ngay đến khả năng bảo vệ sau khi va chạm.
Nhưng một chiếc xe an toàn lý tưởng trước hết phải giúp giảm khả năng xảy ra va chạm.
Đây chính là lúc cảm giác lái và khả năng kiểm soát xe trở thành một phần của bài toán an toàn. Đó cũng chính là lý do tại sao xe châu Âu luôn mang lại cảm giác lái khác biệt?
Một chiếc xe có vô-lăng chính xác hơn, phản hồi rõ ràng hơn, thân xe ổn định hơn khi chuyển làn và hệ thống treo kiểm soát tốt hơn sẽ giúp người lái tự tin hơn trong những tình huống bất ngờ.
Ví dụ, khi phải tránh chướng ngại vật trên đường, người lái cần biết chiếc xe sẽ phản ứng như thế nào.
Khi vào cua trên đường đèo, xe có kiểm soát tốt chuyển động thân xe hay không?
Khi chạy trên cao tốc và gặp gió ngang, xe có tạo cảm giác ổn định không?
Khi phanh gấp, hệ thống phanh và điện tử có hỗ trợ người lái duy trì kiểm soát hay không?
Đây là những yếu tố không dễ thể hiện bằng một bảng thông số.
Bạn có thể so sánh công suất động cơ, kích thước màn hình hoặc số lượng loa trên giấy.
Nhưng để cảm nhận sự khác biệt về phản hồi vô-lăng, độ ổn định thân xe hay cách hệ thống treo kiểm soát dao động, khách hàng thường cần trực tiếp lái thử.
Và đây cũng là lý do nhiều người sau khi trải nghiệm xe châu Âu bắt đầu thay đổi cách nhìn về một chiếc ô tô.
Họ nhận ra rằng giá trị của một chiếc xe không chỉ nằm ở những trang bị có thể nhìn thấy ngay khi bước vào khoang lái.
Cách chiếc xe phản ứng trong một tình huống khẩn cấp đôi khi quan trọng hơn rất nhiều so với việc nó có thêm một vài tính năng giải trí.
3. Tiêu chuẩn an toàn cao: Lý do lớn nhất tạo nên niềm tin với khách hàng Việt
Nếu khung gầm tạo nên nền tảng và cảm giác lái giúp phòng tránh rủi ro, thì tiêu chuẩn an toàn chính là yếu tố ngày càng có ảnh hưởng lớn đến quyết định mua xe của người Việt.
Đặc biệt là khách hàng trẻ. Thế hệ khách hàng mới tiếp cận thông tin khác với trước đây.
- Họ đọc các bài đánh giá.
- Họ xem thử nghiệm va chạm.
- Họ tìm hiểu về Global NCAP, Euro NCAP và các tổ chức đánh giá an toàn độc lập.
- Họ so sánh số lượng túi khí.
- Họ tìm hiểu hệ thống cân bằng điện tử.
- Họ quan tâm đến ISOFIX nếu gia đình có trẻ nhỏ.
- Họ bắt đầu đặt câu hỏi về hệ thống hỗ trợ người lái.
Điều này tạo ra một sự thay đổi rất lớn.
An toàn từ một yếu tố “có thì tốt” đang dần trở thành tiêu chí bắt buộc đối với nhiều khách hàng.
Đặc biệt, khi người mua xe bắt đầu có gia đình, cách nhìn về ô tô cũng thay đổi.
Một người độc thân có thể ưu tiên thiết kế.
Một khách hàng trẻ có thể thích công nghệ.
Nhưng khi trên xe thường xuyên có vợ, chồng, cha mẹ hoặc con nhỏ, câu hỏi đầu tiên dần trở thành:
Chiếc xe này có bảo vệ tốt cho gia đình tôi không?
Đây chính là nơi xe châu Âu có lợi thế rất lớn về hình ảnh thương hiệu và niềm tin.
An toàn chủ động và an toàn bị động: Hai lớp bảo vệ quan trọng
Để hiểu vì sao tiêu chuẩn an toàn lại quan trọng, cần phân biệt hai khái niệm chính.
Đó là an toàn chủ động và an toàn bị động.
Skoda Kushaq và Slavia được trang bị 6 túi khí trên tất cả các phiên bản
An toàn chủ động: Giúp tránh tai nạn
An toàn chủ động bao gồm những công nghệ và đặc tính giúp người lái duy trì kiểm soát chiếc xe, giảm nguy cơ xảy ra va chạm.
Có thể kể đến:
- Hệ thống chống bó cứng phanh ABS
- Hệ thống phân phối lực phanh điện tử
- Hệ thống cân bằng điện tử
- Hệ thống kiểm soát lực kéo
- Hệ thống hỗ trợ phanh khẩn cấp
- Hệ thống cảnh báo và hỗ trợ người lái
- Khả năng phản hồi của vô-lăng
- Độ ổn định của khung gầm và hệ thống treo
Nhiều người thường chỉ nhìn vào danh sách trang bị điện tử.
Nhưng nền tảng cơ khí vẫn đóng vai trò rất lớn.
Một hệ thống cân bằng điện tử chỉ có thể hỗ trợ hiệu quả khi toàn bộ chiếc xe có khả năng phản hồi tốt với các tác động điều khiển.
Đó là lý do an toàn chủ động không chỉ là “có bao nhiêu công nghệ”.
Nó còn là sự kết hợp giữa khung gầm, hệ thống treo, lốp xe, hệ thống lái, hệ thống phanh và các bộ điều khiển điện tử.
Hệ thống an toàn ADAS trên Kodiaq
Cảnh báo điểm mù trên Kushaq
An toàn bị động: Bảo vệ con người khi tai nạn không thể tránh khỏi
Khi va chạm đã xảy ra, nhiệm vụ của chiếc xe thay đổi. Lúc này, mục tiêu không còn là tránh tai nạn nữa mà mục tiêu là giảm thiểu tối đa tổn thương cho con người.
Đây là lúc cấu trúc thân xe, dây đai an toàn, túi khí, ghế ngồi và các hệ thống bảo vệ phối hợp với nhau. Một hệ thống an toàn bị động tốt không dựa vào một bộ phận duy nhất.
- Túi khí không hoạt động độc lập.
- Dây đai an toàn không hoạt động độc lập.
- Ghế ngồi cũng không hoạt động độc lập.
- Tất cả cần được tính toán như một hệ thống.
- Ví dụ, thời điểm bung túi khí cần phù hợp với đặc điểm của va chạm.
- Dây đai an toàn phải giữ cơ thể ở vị trí phù hợp.
- Kết cấu thân xe cần kiểm soát sự biến dạng.
- Khoang hành khách cần hạn chế sự xâm nhập.
Các bộ phận như vô-lăng, bảng táp-lô và khu vực bàn đạp cũng cần được thiết kế để giảm nguy cơ gây chấn thương.
Đây là một trong những lĩnh vực mà các tiêu chuẩn thử nghiệm an toàn ngày càng trở nên khắt khe.
Và đây cũng là lý do khách hàng hiện đại không còn chỉ nhìn vào con số “bao nhiêu túi khí” để đánh giá một chiếc xe.
Số lượng trang bị là quan trọng, nhưng cách toàn bộ hệ thống phối hợp để bảo vệ con người còn quan trọng hơn.
Slavia đạt chứng nhận 5 sao Global NCAP
Vì sao các tiêu chuẩn đánh giá độc lập ngày càng được khách hàng quan tâm?
Một thay đổi lớn trong hành vi người tiêu dùng Việt Nam là sự phát triển của khả năng tiếp cận thông tin.
Trước đây, khách hàng thường dựa nhiều vào danh tiếng thương hiệu hoặc lời tư vấn từ người quen.
Ngày nay, chỉ với vài phút tìm kiếm, người mua có thể tiếp cận video thử nghiệm va chạm, báo cáo đánh giá an toàn và hàng loạt dữ liệu kỹ thuật.
Các tổ chức đánh giá độc lập vì vậy có ảnh hưởng ngày càng lớn đến niềm tin của người tiêu dùng.
Khi một chiếc xe đạt kết quả tốt trong các bài thử nghiệm, điều đó giúp khách hàng có thêm cơ sở để đánh giá sản phẩm.
Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với các thương hiệu đang phát triển tại thị trường Việt Nam như Skoda.
Nhiều khách hàng có thể chưa từng sử dụng Skoda trước đây. Nhưng khi bắt đầu tìm hiểu về nền tảng phát triển, các tiêu chuẩn kỹ thuật, cấu trúc sản phẩm và kết quả đánh giá an toàn, họ có thêm dữ liệu để xây dựng niềm tin.
Với những mẫu xe như Skoda Kushaq hay Skoda Slavia, yếu tố an toàn cũng trở thành một phần quan trọng trong câu chuyện sản phẩm.
Đặc biệt, khi người mua đặt chúng trong nhóm xe phục vụ gia đình trẻ, việc quan tâm đến cấu trúc xe, số lượng túi khí, các hệ thống hỗ trợ kiểm soát và khả năng bảo vệ trẻ nhỏ là điều hoàn toàn dễ hiểu.
Khách hàng trẻ ngày nay không nhất thiết phải chờ đến khi mua xe sang mới quan tâm đến an toàn.
Ngược lại, họ muốn tiêu chuẩn an toàn cao phải xuất hiện ngay cả ở những phân khúc xe có mức giá dễ tiếp cận hơn.
Đây chính là một xu hướng quan trọng của thị trường.
FAQ – Câu hỏi thường gặp
1. Xe châu Âu phân khúc phổ thông (như Škoda) có an toàn bằng xe sang không?
Các dòng xe châu Âu phổ thông như Škoda vẫn thừa hưởng chung triết lý thiết kế kỹ thuật, tiêu chuẩn an toàn khắt khe và nền tảng khung gầm (như MQB) từ tập đoàn mẹ. Do đó, xe vẫn đảm bảo cấu trúc thân xe gia cường, vùng hấp thụ xung lực tiêu chuẩn và hệ thống an toàn chủ động/bị động vượt trội trong tầm giá.
2. Tại sao nói cảm giác lái cũng là một yếu tố giúp lái xe an toàn hơn?
Cảm giác lái phản ánh độ chính xác của vô-lăng, độ phản hồi và tính ổn định của hệ thống treo. Một chiếc xe có cảm giác lái tốt và khung gầm vững chắc sẽ giúp người lái dễ dàng kiểm soát thân xe, xử lý chính xác và tự tin hơn trong các tình huống khẩn cấp như phanh gấp hoặc đánh lái tránh chướng ngại vật.
3. Tiêu chuẩn đánh giá an toàn như Euro NCAP hay Global NCAP có ý nghĩa gì khi chọn mua xe?
Đây là các chứng nhận đánh giá an toàn độc lập, thử nghiệm mức độ bảo vệ người lớn, trẻ em và khả năng hỗ trợ an toàn qua các bài va chạm thực tế. Kết quả đạt chuẩn 5 sao từ các tổ chức này là minh chứng minh bạch nhất giúp người mua xe kiểm chứng chất lượng khung gầm và hệ thống bảo vệ mà không chỉ nhìn vào số lượng trang bị trên giấy.
